Finansal piyasalarda fiyat hareketlerini tek başına değerlendirmek çoğu zaman doğru olmaz; çünkü her yükseliş güçlü değildir, her düşüş de fırsat sunmaz. Bu yüzden analistler, fiyatın momentumunu yani gücünü ölçmek için çeşitli araçlara başvurur. RSI (Relative Strength Index) veya Türkçe adıyla Göreceli Güç Endeksi en yaygın kullanılan momentum indikatörlerinden biridir.

RSI indikatörü, basit gibi görünse de doğru okunduğunda piyasadaki güç dengesinin perde arkasını gösteren son derece kullanışlı bir göstergedir.

1) RSI Nedir?

RSI, temel olarak fiyatın son dönemdeki yükseliş ve düşüş hızını karşılaştırarak 0 ile 100 arasında bir “momentum skoru” üretir. Bu skor bize aslında tek bir kritik şey söyler: Fiyatlar şu an ne kadar zorlanıyor?

RSI’ın özelliği, sadece yön değil, momentumun kalitesini de yansıtmasıdır. Bazı yükselişler hacimsiz ve zayıftır. Bazıları ise “koşarak gelen” türdendir. RSI bu ayrımı gösterir.

Somut bir örnek vermek gerekirse; Bitcoin bir saat içinde %2 yükselmiş olabilir, ancak önceki birikimde hareket zayıfsa RSI bunu “zorlanarak çıkış” şeklinde gösterir. Aynı fiyat artışı güçlü bir trendin devamında geliyorsa RSI yükselişi destekler.

Bu nedenle RSI, tek başına sinyal üretmekten çok, fiyat davranışının karakterini analiz eder.

2) 70 Üzeri Aşırı Alım Bölgesi

RSI’da 70 üzeri bölge genellikle aşırı alım alanı olarak bilinir. Ancak bu tanım tecrübesiz yatırımcıların sık sık yanlış karar vermesine yol açar. Çünkü aşırı alım, her zaman fiyatın çok yükseldiği değil, güçlü bir yükselişin devam ettiği anlamına da gelebilir.

Gerçek bir piyasa senaryosu düşünelim:

  • ETH, önemli bir direnç kırmış ve RSI 74’e fırlamış olsun.
  • Bu seviye teknik olarak “aşırı alım” gibi görünse de destek-direnç kırılımlarından sonraki trend yapıları -özellikle yüksek hacim varsa- uzun süre daha devam edebilir.
  • Yani RSI, “Fiyat düşecek, sat” demez; aksine “piyasa hızlandı, dikkatli ol” der.

Profesyonel trader'lar bu bölgede doğrudan satış yapmak yerine, genellikle momemtum zayıflaması, ikili tepe yapısı, hacim düşüşü gibi ek işaretleri ararlar.

3) 30 Altı Aşırı Satım Bölgesi

Aşırı satım bölgesi de benzer şekilde yanlış yorumlanabilir. RSI değeri 30'un altına indiğinde çoğu zaman fiyatlar az da olsa tepki verse de, bazen hiç tepkisiz düşmeye devam edebilir veya fiyat ciddi bir tepki vermeden RSI yükselebilir, ardından yeni bir satış dalgası gelebilir.

Çoğu sert düşüşü incelediğimizde RSI'ın aşırı satım bölgesinde uzun süre devam edebildiğini gösterir. 2021’deki büyük kripto piyasa düzeltmelerinde RSI çoğu altcoinde 18–22 aralığına kadar inmişti — fakat düşüşler o seviyelerde durmadı.

Bu bölgede RSI’ın asıl değeri, düşüşün ne kadar hızlandığını gösterebilmesidir. Dipleri tahmin ettirmeye değil, piyasanın “panik evresine” geçtiğini fark ettirmeye yarar.

4) RSI Uyumsuzlukları

RSI’ın en güçlü yönlerinden biri, trend zayıflamasını fiyat henüz anlamamışken gösterebilmesidir. Diverjans (uyumsuzluk), duvarın çatladığını ama henüz yıkılmadığını gösteren ilk işarettir.

Örnek bir durum:

  • Fiyat yeni bir tepe yapıyor — diyelim ki BTC 44.000’den 44.800’e çıktı.
  • RSI ise yeni tepe yapamıyor ve 68’den 64’e geriliyor.

Bu tablo, “trend devam ediyor gibi görünse de enerji tükeniyor” mesajını verir. Böyle bir durumda trend her zaman tersine dönmez, ama profesyoneller için bu, pozisyonu sıkılaştırma veya risk azaltma sinyalidir.

Bazı davranışları önceden görebilmek scalping’den swing trade’e kadar tüm stillerde avantaj sağlar.

5) Farklı Zaman Dilimlerinde RSI

RSI'ın 1 dakikada verdiği sinyal ile 4 saatlik grafikte verdiği mesaj aynı değildir.
Kısa zaman dilimlerinde RSI aşırı alım ya da satım seviyelerine çok hızlı ulaşır; çünkü mikro volatilite yüksektir. Daha geniş zaman dilimleri ise daha “olgun” bir momentum okuması sunar.

Örneğin:

  • 1d grafikte RSI 72’ye ulaşmışsa, bu genellikle daha anlamlı ve sürdürülebilir bir momentum aşamasına işaret eder.
  • 5m grafikte RSI 72 ise, bu sadece tek bir agresif mumun sonucudur ve pek anlam taşımayabilir.

Bu nedenle RSI yorumlanırken mutlaka hangi zaman diliminde hangi soruya cevap arandığı bilinmelidir.

Sonuç

RSI, fiyat hareketlerinin duygusal yükünü ölçen bir göstergedir. Panik, iştah, yorgunluk ve ivmeyi tek bir çizgide özetler. Doğru kullanıldığında piyasanın “nerede hızlandığını, nerede yorulduğunu, nerede kararsızlaştığını” yakalamayı kolaylaştırır.

Ancak asla tek başına giriş koşulu olarak kullanılmamalıdır. RSI'ın gerçek değeri bir trend çizgisi, hacim analizi, destek–direnç gözlemi ile birleştiğinde ortaya çıkar.

Kısacası:
RSI sinyal vermez; bilgi verir.
Sinyali oluşturacak olan, trader’ın kendi sistemidir.